logo NVD

Visie op differentiatie en specialisatie


In de basis is een opleiding Voeding en Diëtetiek nodig die qua niveau aansluit op wat de markt vraagt. Tegelijkertijd is er behoefte aan verdieping. De in 2014 ontwikkeld visie op differentiatie en specialisatie zal meegroeien met relevante maatschappelijke ontwikkelingen en behoeften uit het werkveld.

Het doel van specialisatie is dat het leidt tot verhoging van de kwaliteit van zorg. Dat is het uitgangspunt, de paraplu, die erboven hangt. De verwachting is dat specialisatie een bijdrage levert aan:

  • profilering van het vakgebied Voeding en Diëtetiek

  • betere positionering van de diëtist

  • verduidelijking van expertise richting patiënt/cliënt, verwijzer, andere samenwerkingspartners

  • innovatie binnen het vakgebied

  • ruimer beroeps-/carrière perspectief.

Daarnaast sluit het aan bij ontwikkelingen die ook internationaal binnen de diëtetiek plaatsvinden.

Definitie en functies
Specialisatie definiëren we als op een bepaald onderdeel van het vakgebied door nadere opleiding en scholing een bijzondere, de ‘algemene’ vakbekwaamheid duidelijk te boven gaande, deskundigheid. Daarbij maken we onderscheid tussen de diëtisten met een specifieke deskundigheid, verkregen door werkervaring en het volgen van post-HBO scholing, en diëtist-specialist, verkregen door werkervaring en MSc en/of PhD. Daarnaast onderscheiden we de diëtist-onderzoeker die gepromoveerd is.

De hoofdtaken van de diëtist, diëtist-specifieke deskundigheid en diëtist-specialist liggen in de directe patiënten/cliëntenzorg². De diëtist-onderzoeker heeft als hoofdtaak het doen van onderzoek. De diëtist-onderzoeker kan daarnaast een functie van diëtist-specialist hebben.

De verschillende functies zullen in praktijk naast elkaar bestaan, waarbij het merendeel van de diëtisten werkzaam zal zijn in de functie diëtist.

Specialisatie in kolommen
Herkenning en erkenning van specialisatie vraagt om heldere afbakening met duidelijke criteria. Uitgangspunt bij specialisatie is dat er onderscheid moet zijn (in kennis en ervaring) met generalistische zorg. Dit betekent verdergaande opleiding en voldoende werkervaring op het specifieke gebied. Daarbij willen we dat specialisatie bijdraagt aan de verdere ontwikkeling van ons vak.

Om deze ontwikkelingen te kunnen realiseren en om scholing en werkervaring haalbaar te krijgen kiezen we er voor te werken met een beperkt aantal ‘specialisatie’ kolommen. Er is gekozen voor de volgende indeling in kolommen:

  • Acute en Chronische zorg

  • Kinderen

  • Geriatrie en ouderen

  • Verstandelijk gehandicapten zorg (VG zorg)

  • Public Health


De keuze voor de kolommen is gebaseerd op de verschillen in fysiologische en metabole processen tussen de verschillende groepen, welke daarmee ook een andere deskundigheid vereisen. Public Health is als aparte kolom benoemd omdat dit een relevant werkterrein van de diëtist betreft, die verdieping en innovatie behoeft, maar een geheel andere inhoudelijke invulling kent. Public Health betreft de activiteiten binnen de universele, selectieve en geïndiceerde preventie, denk aan de schooldiëtist en bedrijfsdiëtist.

Binnen een kolom zijn in de toekomst de functies diëtist, diëtist-specifiek deskundig, diëtist-specialist en diëtist-onderzoeker aanwezig. Hiermee kan met elkaar binnen een kolom invulling worden gegeven aan verdere professionalisering, verdieping en innovatie van het vakgebied.

 

Mei 2015

Branche informatie

Diëtisten zijn werkzaam op verschillende plaatsen in én buiten de gezondheidszorg. Door de verschillende uitstroomrichtingen van de vijf HBO-opleidingen Voeding & Diëtetiek werken diëtisten niet alleen in de zorg, ook bij levensmiddelenfabrikanten, in marketing, onderzoek en opleiding en bij grote bedrijven. De taken van de diëtist zijn zeer divers en variëren van een individuele behandeling bij ziekte tot het geven van voorlichting aan ouders van een basisschool of in de supermarkt, van het maken van een voedingsbeleid voor een verpleeghuis tot het doen van onderzoek naar de effecten van een medische behandeling op de voedingstoestand, van het ontwikkelen van nieuwe producten tot het geven van onderwijs aan artsen in opleiding en van coachen van consumenten bij verandering van leefstijl en voedingsgedrag tot het adviseren van praktijkondersteuners en verpleegkundigen bij voedingsvragen. Kortom, de diëtist is niet in hokje te plaatsen.

Paramedisch werkzame diëtist
Nog steeds is een groot deel van de diëtisten werkzaam als paramedicus. Voor het opstellen van een voedingsadvies of dieetbehandeling verzamelt een diëtist gegevens over de hulpvraag, de verwachtingen, de gezondheid en eet- en leefgewoonten van een patiënt. De diëtist begeleidt de patiënt bij de uitvoering van het advies in de eigen woon- en leefsituatie. Ze gebruikt daarbij communicatie- en motivatietechnieken die zijn afgestemd op het kennisniveau en de cultuur van de patiënt. Zo is de kans op verandering van gedrag of leefstijl het grootst. De titel diëtist is wettelijk beschermd. Alleen zorgverleners die een HBO-opleiding Voeding & Diëtetiek hebben afgerond mogen de titel diëtist gebruiken. Na de opleiding kunnen diëtisten zich registreren in het Kwaliteitsregister Paramedici. Na vijf jaar dienen zij voor herregistratie te voldoen aan verschillende criteria. www.kwaliteitsregisterparamedici.nl.
De dieetbehandeling wordt voor drie uur per kalenderjaar vergoed vanuit de basisverzekering. De diëtist kan ook een huisbezoek afleggen. De diëtist is direct toegankelijk: een verwijzing van de arts is niet noodzakelijk.

Leden van de NVD
Bij de NVD zijn ongeveer 2800 diëtisten aangesloten. De meeste diëtisten (33%) werken in de eerstelijn (vrije vestiging), gevolgd door het ziekenhuis (26% incl. academische ziekenhuizen).

 

werkplekken


Kwaliteitsregister Paramedici

Bij het KP zijn in september 2016 5450 diëtisten ingeschreven, waarvan 64% kwalitetisgeregistreerd is. Dat wil zeggen dat 3488 diëtisten voldoen aan de kwaliteitscriteria. Ofwel zij hebben zich na hun afstuderen ingeschreven in het KP en bevinden zich in de eerste vijf jaar na afstuderen ofwel zij hebben langer dan vijf jaar geleden de opleiding afgerond en voldoen aan de criteria voor herregistratie.
http://www.kwaliteitsregisterparamedici.nl/beroepen/beroep.aspx?onderwerp=dietist

 

Zorgregistraties Eerstelijn NIVEL
Het Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg (NIVEL) onderzoekt de effectiviteit en de kwaliteit van de gezondheidszorg in Nederland. NIvel Zorgregistraties eerstelijn verzamelt informatie over de gezondheidsproblemen die spelen in de Nederlandse bevolking en hoeveel eerstelijnszorg de Nederlandse bevolking gebruikt en bij welke zorgdisciplines. Aan de zorgregistratie nemen 155 diëtisten van 79 diëtistenpraktijken deel, verspreid over 30 solopraktijken, 23 groepspraktijken en 4 thuiszorginstellingen. Zij registreerden gegevens over gezondheid en zorg van 25.381 patiënten. met jaarlijks 5300 patiënten doen hier aan mee. De informatie betreft het jaar 20152. Tevens zijn trendcijfers beschikbaar die een verandering geven over de afgelopen jaren.62 Diëtistenpraktijken met jaarlijks 5300 patiënten. De informatie betreft het jaar 2015. Tevens zijn trendcijfers beschikbaar die een verandering geven over de afgelopen jaren.

 

Kernpunten

  • Van de patiënten die in 2015 behandeld zijn door de diëtist was 63% vrouw en de gemiddelde leeftijd van de patiënten was 52 jaar.

  • Patiënten hadden in 2015 gemiddeld 3,1 (mediaan: 3,0) consulten bij de diëtist per kalenderjaar.

  • 94% van de patiënten is in 2015 met een verwijzing naar de diëtist gekomen, de meeste met een verwijzing van de huisarts.

  • Bij 47% van de patiënten in 2015 is meer dan één diëtistische diagnose geregistreerd. Een te hoog lichaamsgewicht bij volwassenen (BMI >25 kg/m2) is de meest geregistreerde diëtistische diagnose (58% van de patiënten).

  • Volwassen patiënten die in 2015 door de diëtist behandeld zijn vanwege een te hoog lichaamsgewicht hadden gemiddeld een BMI van 32,9 kg/m2 bij aanvang van de behandeling. Aanvullend onderzoek van het NIVEL laat zien dat gedurende de diëtetische behandeling de BMI gemiddeld bijna een punt daalt. Dit komt ongeveer neer op een gewichtsverlies van 3%. Bij patiënten die langer dan zes maanden werden behandeld nam het BMI daarbovenop nog verder af met 0,83 kg/m². Bij hen komt dit neer op een klinisch relevant gewichtsverlies van gemiddeld 5,6%. Patiënten die naast hun overgewicht ook kampen met risicofactoren voor hart- en vaatziekten, of andere aandoeningen bereikten minder gewichtsverlies dan mensen die alleen voor overgewicht werden behandeld.

  • In 2015 heeft 35% van de patiënten de behandeldoelen volledig behaald bij beëindiging van de behandeling bij de diëtist.

 

Trendcijfers

  • De afgelopen jaren werden meer vrouwen dan mannen behandeld door de diëtist.

  • De gemiddelde leeftijd steeg in de periode 2008 - 2015 van 47 naar 52 jaar. Het aandeel kinderen en vijfenzeventigplussers is de afgelopen jaren gestegen. Dit kan (deels) verklaard worden doordat sinds 2014 diëtisten van thuiszorginstellingen meedoen aan NIVEL Zorgregistraties. Diëtisten van thuiszorginstellingen behandelen relatief meer kinderen en meer ouderen dan diëtisten in vrijgevestigde praktijken.

  • Het percentage patiënten met een hoog hoog lichaamsgewicht is afgenomen van 75,5% naar 58%. Het aantal patiënten dat de diëtist behandeld voor diabetes type 2 stijgt, evenals het aantal patiënten met onbedoeld gewichtsverlies (van 0,2% in 2013 naar 8,4% in 2015). Het aantal ondervoede patiënt is licht gedaald (van 6.0% in 2013 naar 5,1% in 2015). Een andere opvallende verandering is de verdubbeling van het aantal patiënten met prikkelbaar darmsyndroom (van 2,2% in 2013 naar 4,4% in 2015).

 

aandoeningen met aantal clienten

 

doelen

 

Meer informatie is te vinden op de website van het NIVEL http://www.nivel.nl/nl/nzr/dietetiek


Uitgaven diëtetiek
Het Zorginstituut Nederland verzamelt gegevens over de uitgaven van onder meer Diëtetiek. De cijfers zijn gebaseerd op de gegevens die zorgverzekeraars verantwoorden in de kwartaal- en jaarstaten.

2011          2012 2013 2014 2015 2016
Diëtetiek 55,2           0,3 28,3 30,6 33,5 35,9
Getallen in miljoenen
Zorgcijfersdatabank 6 juni 2016


Tot 2012 stegen de uitgaven aan dieetadvisering jaarlijks rond de 10%. In 2012 werd dieetadvisering gedurende één jaar niet via de basisverzekering vergoed. Vanaf 2013 bevat de basisverzekering jaarlijks drie uur behandeling door een diëtist. De verklaring van de daling van de uitgaven aan dieetadvisering in 2013 moet gezocht worden in het feit dat het aantal uur dat wordt vergoed is verminderd. Ook worden veel patiënten via ketenzorg gezien en deze cijfers vallen buiten deze uitgaven. De behandeling van patiënten met diabetes, COPD of een risico op vasculair risicoit is heeft vanaf 2012 sterk toegenomen. Afhankelijk van de afspraken met een zorggroep maakt 25 tot meer dan 50% van de behandeling van deze groepen patiënten deel uit van de omzet van de diëtist.

 

augustus 2016

Accreditatie aanvragen

Accreditatie voor bij- en nascholing is aan te vragen bij de Stichting ADAP (Accreditatie Deskundigheidsbevorderende Activiteiten Paramedici).

 

Aanbieders van deskundigheidsbevorderende activiteiten voor de negen paramedische beroepsverenigingen, waaronder diëtisten, kunnen hun activiteiten laten accrediteren volgens een door ADAP ontwikkeld toetsingssysteem.

 

www.accreditatie.nu

 

Promotiemogelijkheden

U wilt diëtisten informeren over uw (nieuwe) product of dienst? 80% van de in Nederland werkende diëtisten zijn lid van de NVD. Informatieverspreiding via onze kanalen is dus een goede keuze!

 

Adverteren in het Nederlands Tijdschrift voor Voeding en Diëtetiek (NTVD)

  • Het is mogelijk om een advertentie te plaatsen in het NTVD

  • Het is mogelijk om informatie bij te sluiten (insert).

 

U kunt hiervoor contact opnemen met Geert Janus van Performis: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of 073 689 58 89.

 

Kopen van postadressen
U kunt de postadressen van onze leden kopen. Kosten hiervan zijn € 0,32 per adres, ex BTW, de adressen zijn eenmalig te gebruiken.

 

U kunt hiervoor contact opnemen met Wilma van Vulpen: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of 030 634 62 22.

 

Huren van een stand tijdens de ALV
U kunt een stand huren tijdens de Algemene Ledenvergadering (ALV) die elke eerste dinsdag van november plaatsvindt in de Jaarbeurs Utrecht.

 

U kunt hiervoor contact opnemen met Kitty Robben: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. of 030 634 62 22.

 

Het beroep diëtist

De diëtist is dé HBO-opgeleide specialist op het gebied van voeding en gedrag in relatie tot (preventie van) ziekte en gezondheid. De opleiding tot diëtist is wettelijk erkend (artikel 34 Wet BIG) en de diëtist is kwaliteitsgeregistreerd in het Kwaliteitsregister Paramedici.

De diëtist beschikt over competenties waarmee zij haar brede kennis en vaardigheden op voedingskundig gebied kan integreren met die op medisch en psychologisch vlak.

Het handelen van de diëtist is afgestemd op de unieke situatie van de patiënt, consument of organisatie. Het primaire doel is het voorkomen, opheffen, verminderen en/of compenseren van met voeding samenhangende of door voeding beïnvloedbare stoornissen, beperkingen en participatieproblemen. De diëtist speelt in op de (veranderende zorg-)vraag en biedt ondersteuning bij zelfmanagement. De inzet is gericht op maatschappelijke participatie, arbeidsproductiviteit en zelfredzaamheid van patiënten en consumenten.

De diëtist werkt daar voeding van belang is: in de gezondheidszorg (intra- en extramuraal) met andere professionals, met gemeenten in de wijk, op het werk, in onderzoek, op opleidingen en in de industrie.

De rol van de diëtist varieert van behandelaar tot coach, van regisseur tot beleidsmaker, van voorlichter tot manager, van onderzoeker tot docent en van productontwikkelaar tot ondernemer.

 

Beroepsprofiel diëtist 2013
In het beroepsprofiel komen de ontwikkelingen in de samenleving en de zorg aan de orde, net als de gevolgen daarvan voor beroepsuitoefening, onderwijs en onderzoek. Ook het domein van de diëtetiek en de werkvelden worden omschreven.

De competentiegebieden zijn omschreven volgens de CanMEDS. Er is ook aandacht voor kwaliteitsbeleid, wet- en regelgeving en nationale en internationale betrekkingen.


Het Beroepsprofiel Diëtist 2013 herzien en uitgebracht door de NVD.

 

Visie op Specialisatie
In 2014 is een NVD visie op specialisatie ontwikkeld. Het visiedocument is een groeidocument en zal de komende jaren verder uitgewerkt en geïmplementeerd worden.

Beroepscode en gedragsregels diëtist

In het Beroepsprofiel wordt verwezen naar de beroepscode en gedragsregels van de diëtist.

Dit is een richtlijn voor het professioneel handelen van de diëtist. Hierin staat hoe een diëtist zich dient te gedragen in de uitoefening van zijn beroep in de dagelijkse praktijk. De beroepscode geeft de diëtist praktische handreikingen om beslissingen te nemen en om rekening te houden met de rechten en de wensen van de cliënt. 

 

Diëtisten die zich aanmelden voor opname in het register van het Kwaliteitsregister voor Paramedici verklaren daarmee deze Beroepscode en gedragsregels te onderschrijven.

April 2015